Contact

De deskundigen in een commissie kijken of er bij plannen voor wijziging van rijksmonumenten en gemeentelijke monumenten niet onnodig monumentale waarden verloren gaan. Monumenten veranderen en worden aangepast aan nieuwe woon- en gebruikerswensen. Dat is doorgaans geen enkel punt, als het behoud van het bijzondere karakter van het beschermde monument, en de waardevolle elementen die het bevat, hierbij het uitgangspunt vormen.

Vaak maken initiatiefnemers gebruik van de mogelijkheid om in vooroverleg hun plannen met de (welstands- en) monumentencommissie te bespreken. De commissieleden hebben veel ervaring en denken graag met de initiatiefnemers mee over goede oplossingen. Ook in het spreekuur van het Steunpunt Cultureel Erfgoed Overijssel kan informeel van gedachten gewisseld worden over wijzigingsplannen voor rijksmonumenten.

Een rijksmonument is totaal beschermd, dus zowel het exterieur als het interieur. Bij een gemeentelijk monument is in ieder geval de buitenkant beschermd. Afhankelijk van hoe de gemeente dit in de erfgoedverordening geregeld heeft, kan ook (een deel van) de binnenkant beschermd zijn.

In de praktijk geldt dat er met zogenoemde monumentale onderdelen altijd zoveel mogelijk rekening gehouden wordt. Zorgvuldig omgaan met monumentale onderdelen is eigenlijk ook heel logisch, want juist die elementen vormen de karakteristiek van het monument en zijn vaak de reden dat eigenaren ‘vallen’ voor het betreffende pand. Denk bij het interieur van een boerderij bijvoorbeeld aan betegelde wanden of een bedstede; bij een herenhuis aan stucplafonds, lambriseringen en het trappenhuis. 

Bij herbestemming van historisch waardevolle panden en monumenten is het essentieel om goed in kaart te laten brengen wat precies de kwaliteiten van het betreffende object zijn en waar de ruimte voor verandering zit. Een bouwhistoricus of architectuurhistoricus kan in een analyse aangeven welke cultuurhistorische, architectuurhistorische en stedenbouw­kundige waarden dan aandacht verdienen. 

In een zogenoemde waardestelling met transformatiestudie (gebaseerd op landelijke Richtlijnen Bouwhistorisch onderzoek) wordt duidelijk gemaakt wat de monumentale waarden zijn van het object en waar het mogelijkheden biedt voor aanpassingen aan een nieuwe functie zonder die waarden onnodig aan te tasten of onherkenbaar te maken. Het biedt de initiatiefnemer dus bruikbare handvatten en uitgangspunten om de plannen vorm te geven en zorgvuldig met het monument om te gaan.